Definicja działalności gospodarczej w orzecznictwie sądów administracyjnych

I. Uwagi wstępne

Aktualna definicja działalności gospodarczej, sformułowana w art. 2 ustawy z dnia
2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej [1] funkcjonuje już w niezmienionym brzmieniu od początku obowiązywania tego aktu prawnego. Wspomniany przepis stanowi, że działalnością gospodarczą jest „zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły” . Nie trzeba przypominać, że brzmienie definicji działalności gospodarczej wzbudzało od samego początku określone wątpliwości. Abstrahując od dorobku piśmiennictwa w tym zakresie (ale oczywiście nie kwestionując jego znaczenia), wydaje się, że można pokusić się o próbę dokonania oceny przyjętych w u.s.d.g. rozwiązań w oparciu o analizę praktyki stosowania definicji z art. 2 tej ustawy. Analiza taka powinna wskazać, czy istnieją poważne problemy interpretacyjne związane z brzmieniem tego przepisu, prowadzące np. do rozbieżności w jego stosowaniu, co można przyjąć za wyznacznik jakości regulacji.

Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza definicji działalności gospodarczej w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, jako tych organów, które zdecydowanie najczęściej wypowiadają się w tym zakresie. Nie oznacza to jednak, że w powoływane będzie orzecznictwo wyłącznie tych sądów.

II. Cechy wyróżniające działalność gospodarczą w świetle orzecznictwa

Chyba najbardziej ogólnym i najczęściej spotykanym w orzecznictwie stwierdzeniem dotyczącym definicji działalności gospodarczej jest wyliczenie jej cech. Otóż powszechnie się przyjmuje, że dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (tzn. wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości. Brak choćby jednej z tych cech uniemożliwia zakwalifikowanie danej działalności do kategorii działalności gospodarczej [2] . Jest to definicja w zasadzie wprost oparta na ustawie,
w praktyce jednak, jak sie okazuje, często nieszczególnie przydatna. W konsekwencji
w orzecznictwie istnieje tendencja do odwoływania się orzecznictwa starszego, zapadłego na gruncie wcześniej obowiązujących definicji. Widoczne jest respektowanie dorobku Sądu Najwyższego jeszcze z lat 90-tych ubiegłego stulecia.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat cech, jakich należy wymagać od danej działalności, aby można ją zaliczyć kategorii działalności gospodarczej. Np.
w uchwale siedmiu sędziów z dnia 6 grudnia 1991 r. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że do cech tych należy zaliczyć: 1) zawodowy (a więc stały) charakter, 2) związaną z nim powtarzalność podejmowanych działań, 3) podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania, oraz 4) uczestnictwo w obrocie gospodarczym [3] . Natomiast w postanowieniu z dnia 19 października 1999 r. wspomniany sąd wymienił jako charakterystyczne, następujące cechy działalności gospodarczej: fachowość, podporządkowanie regułom opłacalności i zysku lub zasadzie racjonalnego gospodarowania, działanie na własny rachunek, powtarzalność działań oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym [4] . Wymienione orzeczenia stanowią jedynie reprezentatywne przykłady dosyć jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, którego dorobek jest chętnie powoływany przez sądy administracyjne, niezależnie od zmian legislacyjnych wprowadzanych przez kolejne ustawy definiujące pojęcie działalności gospodarczej [5] .

III. Działalność gospodarcza jako działalność zarobkowa

Określenie „działalność zarobkowa” posiada treść ukształtowaną właśnie
w orzecznictwie sądowym. Zagadnienie to stanowi dobry przykład w nadawaniu znaczenia ustawowym wyrażeniom wieloznacznym. Judykatura odrzuca rozumienie zarobkowego charakteru jako czerpania korzyści z działalności gospodarczej. W pierwszym aspekcie tego stwierdzenia mieści się założenie, że działalność gospodarcza jest działalnością zarobkową, czego nie można utożsamiać z jej dochodowością. Działalność przynosząca stratę nadal więc będzie działalnością gospodarczą, jeżeli w założeniu powinna przynosić dochód. Aspekt drugi można sprowadzić do stwierdzenia, że podmiot wykonujący określoną działalność zarobkową prowadzi działalność gospodarczą niezależnie od tego czy dochód z tej działalności przeznacza na potrzeby „osobiste”, czy też ma obowiązek przeznaczać je np. na cele statutowe, co dotyczy m.in. stowarzyszeń.

Według WSA w Poznaniu zarobkowy charakter danej działalności związany jest
z celem jej wykonywania. Jeżeli zakłada się osiągnięcie zysku w związku z daną działalnością i osiągnięcie w jej efekcie nadwyżki przychodów nad świadomie poniesionymi kosztami, to można przyjąć, że został określony cel zarobkowy danej działalności.
O zarobkowości danej działalności świadczyć może również udział danego podmiotu
w obrocie gospodarczym i wykonywanie wielu czynności będących konsekwencją tego udziału, takich jak formułowanie ofert, zawieranie umów handlowych, ustalanie cen czy wystawianie faktur. W rezultacie ich podejmowania bowiem, jak zauważył sąd, realne jest osiąganie wpływów, których suma zapewni stosowny zarobek [6] .

Zasadniczo najwięcej orzeczeń sądów administracyjnych dotyczy kwestii rozstrzygnięcia, czy działalność fundacji i stowarzyszeń, polegająca na wynajmie powierzchni reklamowych, pomieszczeń, sprzedaży biletów wstępu na imprezy sportowe itp. z których dochód jest przeznaczany w całości na działalność statutową i które najczęściej stanowią działalność uboczną tego rodzaju podmiotów, należy kwalifikować jako działalność gospodarczą.

Jak zwrócił uwagę WSA w Bydgoszczy, gospodarczego celu działalności nie neguje fakt, że dochód z jej prowadzenia jest przeznaczony na działalność statutową. Ograniczenie to bowiem wynika z regulacji ustawowej i jest jednym z warunków dopuszczalności prowadzenia działalności gospodarczej przez stowarzyszenie. Przeznaczenie dochodu na cele statutowe nie wyłącza możliwości uznania zatem, że stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą. Mówiąc o działalności gospodarczej prowadzonej przez stowarzyszenie, sąd miał na myśli takie formy działalności, jak korzystanie przez stowarzyszenie z gminnych obiektów sportowych i jednoczesne pobieranie opłat za reklamy, sprzedaż biletów, wynajęcie boiska, podnajmowanie lokalu. Jest to bowiem według sądu działalność ewidentnie skierowana na osiąganie dochodu, a więc o zarobkowym charakterze [7] . Należy jednak wspomnieć, że niektóre sądy administracyjne orzekały w podobnych sprawach odmiennie. Przywołać można tu wyrok WSA w Gdańsku, dotyczący przypadku klubu sportowego, działającego w formie stowarzyszenia, który obok swojej statutowej działalności dotyczącej realizacji zadań z zakresu kultury fizycznej i sportu, wynajmował również odpłatnie korty i pomieszczenia. Według sądu ta uboczna działalność nie spełnia kryteriów wynikających z u.s.d.g. Skoro, według sądu, działalność komercyjna ma charakter uboczny, nie jest to działalność o charakterze zawodowym, a jej celem nie jest uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Sąd uznał również, że stowarzyszenia od organizacji gospodarczych najbardziej odróżnia niezarobkowy cel działalności. Stowarzyszenia i fundacje zasadniczo nie mają statusu przedsiębiorcy, gdyż nie są tworzone w celach komercyjnych i z reguły nie wykonują działalności gospodarczej. Stowarzyszenie może podjąć taką działalność,
z zastrzeżeniem, że dochód z niej osiągnięty będzie służyć realizacji celów statutowych i nie będzie dzielony pomiędzy członków stowarzyszenia. Według WSA w Gdańsku znaczenie również miał fakt, że stowarzyszenie nie zostało wpisane do przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, z którym to wpisem należałoby wiązać formalne zakwalifikowanie przez upoważniony organ państwowy podmiotu ubiegającego się o pewien status jako spełniającego ustawowe wymagania i tym samym dopuszczenia go do działalności w tym charakterze [8] . Należy jednak podkreślić, że tego rodzaju formalistyczne podejście do pojęcia działalności gospodarczej, jak to zaprezentowane przez WSA w Gdańsku, spotyka się rzadko.

Wypowiedzi na temat pojęcia działalności zarobkowej spotkać można także w szeregu innych orzeczeń sądów administracyjnych. Według WSA w Warszawie dana działalność jest zarobkowa, jeżeli jest prowadzona w celu osiągnięcia dochodu (zarobku), rozumianego jako nadwyżka przychodów nad poniesionymi kosztami. Działalność pozbawiona tego aspektu jest działalnością charytatywną, społeczną kulturalną i inną (określaną mianem non profit). Według sądu należy rozróżniać pojęcie zysku od zarobku. Wyłącznie oz zarobku można mówić w przypadku działalności non for profit, która wprawdzie jest zarobkowa, ale jednocześnie cały dochód z niej osiągnięty jest przeznaczany na pokrycie kosztów i realizację celów statutowych. Dotyczy to m.in. fundacji i stowarzyszeń. Jak zauważył sąd w stosunkach zewnętrznych taka działalność nie różni się od działalności innych podmiotów prowadzących ją w celu osiągnięcia zysku (a nie tylko zarobku). Rozróżnienie na pojęcie zysku i zarobku ma zatem znaczenie jedynie w stosunkach „wewnętrznych” danego podmiotu, ponieważ przesądza o celach przeznaczenia wypracowanego dochodu (zarobku). Z zarobkowym charakterem działalności wiąże się uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Działalnością gospodarczą jest więc tylko działalność zewnętrzna, mająca na celu np. świadczenie usług osobom trzecim. Nie jest nią działalność prowadzona na potrzeby samej osoby prawnej lub zrzeszonych w niej członków [9] .

IV. Działalność gospodarcza jako działalność zorganizowana

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że warunek, aby działalność gospodarcza prowadzona była w sposób zorganizowany nie może być rozumiany jako instytucjonalne wyodrębnienie i jednocześnie wyposażenie takiej działalności w stosowne instrumenty o charakterze materialnym jak biuro i jego wyposażenie. Zorganizowanie działalności jest kojarzone z wyborem formy organizacyjno-prawnej przedsiębiorczości
i prowadzenia jej w formie działalności indywidualnej jako osoba fizyczna lub w ramach spółki czy spółdzielni. Prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie wymaga w zasadzie żadnej organizacji w znaczeniu instytucjonalnym. Wystarczające bowiem jest, że charakter działań osoby fizycznej pozwala na wykluczenie i odróżnienie ich od pomocy koleżeńskiej (lub sąsiedzkiej), która jest wykonywana „z grzeczności” oraz wyjątkowo, nawet jeśli jest odpłatna [10] .

Według WSA w Warszawie „zorganizowanie działalności” można utożsamiać
z dokonaniem wyboru formy prawnej prowadzenia tej działalności, ale także z dopełnieniem wszelkich obowiązków rejestracyjnych i ewidencyjnych, wykonywaniem szeregu czynności mieszczących się zarówno w przedmiocie działalności danego przedsiębiorcy, jak i czynności o charakterze organizacyjnym (usytuowanie biura, wybór siedziby, powierzenie funkcji kierowniczych, prowadzenie księgowości, itp.). O zorganizowaniu działalności można mówić także w związku z powstaniem przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym (zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej). Wspomniany sąd jednak jednocześnie zastrzegł, że nie ma przesądzającego znaczenia to, czy dany podmiot prowadząc działalność dysponuje przedsiębiorstwem w znaczeniu przedmiotowym. Czym innym bowiem jest prowadzenie przedsiębiorstwa, a czym innym prowadzenie działalności gospodarczej. Działalność prowadzona bez wykorzystania zorganizowanego, stanowiącego gospodarczo-funkcjonalną całość, kompleksu składników materialnych i niematerialnych – jak stwierdził
w konsekwencji sąd – również może być działalnością zorganizowaną” [11] .

V. Ciągłość wykonywania jako cecha działalności gospodarczej

W pewnych stanach faktycznych wątpliwości budzić może spełnienie przesłanki ciągłości, stanowiącej konieczny warunek uznania danej działalności za działalność gospodarczą. Będzie tak w szczególności, gdy działalność podlegająca ocenie pod kątem art. 2 u.s.d.g. jest działalnością uboczną danego podmiotu. W praktyce problem ten dotyczył np. sprzedaży biletów wstępu na imprezy sportowe, wynajmu lokali, sprzedaży powierzchni reklamowych przez gminne stowarzyszenie, którego statutowym celem jest działalność
w zakresie kultury fizycznej. W takim stanie faktycznym NSA stwierdził, że z definicji ustawowej pojęcia działalności gospodarczej wynika, że dla uznania określonej działalności za działalność gospodarczą, konieczne jest łączne spełnienie trzech warunków. Konieczne jest aby działalność miała charakter zarobkowy, była prowadzona w sposób zorganizowany oraz ciągły. Bezsporne było spełnienie dwóch pierwszych przesłanek. Nie podzielając twierdzenia o braku ciągłości działalności, ze względu na jej jedynie uboczny charakter, NSA stwierdził, że taki właśnie charakter (uboczny) nie powoduje, że działalność prowadzona przez stowarzyszenie nie jest działalnością gospodarczą. Sąd podkreślił, że że celem wprowadzenia przez ustawodawcę przesłanki ciągłości działalności było wyłączenie z definicji działalności gospodarczej czynności jednorazowych. W ocenie NSA przesłanki tej nie należy utożsamiać z koniecznością wykonywania działalności bez przerwy. Istotny jest zamiar powtarzalności określonych czynności celem osiągnięcia dochodu. Zamiar taki wynikał chociażby z zapisów statutu stowarzyszenia, dopuszczającego prowadzenie działalności gospodarczej [12] .

W orzecznictwie sądów administracyjnych uznano również, że o działalności gospodarczej można mówić nawet wtedy, gdy zostanie ustalone, że podmiot nie wykonał żadnej usługi, jednakże w określony sposób oferuje wykonanie takiej usługi. WSA stwierdził, że podmiot wykonuje działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób pomimo, że w chwili kontroli w zatrzymanym pojeździe nie znajdował się żaden pasażer.
O wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług przewozu przez skarżącego przedsiębiorcę świadczy fakt, że kontrolowany pojazd został oznaczony w sposób jednoznacznie wskazujący, że wykonywany jest nim przewóz osób. Przedsiębiorca poprzez umieszczone na pojeździe oznaczenia wykazuje zamiar zawarcia umowy z potencjalnym pasażerem o odpłatne wykonanie usługi przewozu. Do uznania za działalność gospodarczą nie jest konieczne faktyczne wykonanie usługi, ale sam fakt, że jest ona oferowana i możliwa do realizacji [13] .

Prowadzenie działalności gospodarczej może obejmować okresowe przerwy w pracy przedsiębiorstwa. Na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 lutego 2007r, sygn. I CSU 450/06 (Lex Polonica nr 1209354) wskazując, że czasowa, nawet wielomiesięczna przerwa w produkcji przedsiębiorstwa na skutek pożaru i dokonania w tym czasie remontu budynku przedsiębiorstwa nie stanowią zaprzestania działalności gospodarczej. Ponadto okresowe przerwy w ruchu przedsiębiorstwa produkcyjnego mogą występować nie tylko z powodu pożaru czy różnego rodzaju awarii, ale także z innych przyczyn, np. ze względu na trudności ze zbytem wyprodukowanego towaru. Wyrok ten wyraża wprawdzie pogląd Sądu Najwyższego, a nie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak jego doniosłość może mieć istotne znaczenie dla orzecznictwa sądów administracyjnych, zwłaszcza w sprawach podatkowych.

VI. Działalność gospodarcza jako kategoria obiektywna

Za istotne należy uznać te orzeczenia sądów administracyjnych, które podkreślają obiektywny charakter działalności gospodarczej. Obiektywny charakter działalności gospodarczej oznacza, że mamy z nią do czynienia niezależnie od faktu, czy dany podmiot dopełnił ciążących na nim obowiązków formalnych, takich jak np. rejestracja, uzyskanie zezwoleń, koncesji, posługiwanie się firmą itp. Oraz czy sam postrzega prowadzoną działalność jako działalność gospodarczą. W takim ujęciu obowiązek spełnienia wymogów formalnych nie warunkuje uznania działalności prowadzonej z ich pominięciem za działalność gospodarczą, ale ma charakter wtórny. Chociaż więc niektóre rodzaje działalność gospodarczej wymagają uzyskania licencji, to prowadzenie takiej działalności bez licencji może mimo wszystko oznaczać prowadzenie działalności gospodarczej [14] . Obiektywizacja pojęcia działalności gospodarczej posiada te zalety, i że chroni zarówno interes publiczny jak
i jednostkowy. Interes publiczny chroniony jest z tego względu, że wszędzie tam, gdzie ustawa nakłada na przedsiębiorców obowiązki lub ograniczenia możliwe jest ich egzekwowanie niezależnie od faktu rejestracji lub jej braku danego podmiotu. Z drugiej strony natomiast, podmiot wykonujący działalność gospodarczą korzysta z większości ustawowych gwarancji niezależnie od faktu zarejestrowania (np. ograniczeń kontroli).

Jeszcze w starszym orzecznictwie zaprezentowano pogląd, że nie ma (i nie może mieć) znaczenia okoliczność, że podmiot prowadzący określoną działalność nie ocenia jej (subiektywnie) jako działalności gospodarczej, nie nazywa jej tak bądź też oświadcza, że jej nie prowadzi [15] . Pogląd taki podzielany jest w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Według np. WSA w Gdańsku działalność gospodarcza jest faktem, kategorią o charakterze obiektywnym, nie konstytuuje jej zatem wpis bądź jego brak do odpowiedniego rejestru [16] . Przejawy wyżej zaprezentowanego ujęcia działalności gospodarczej można odnaleźć we wspomnianym już orzeczeniu WSA w Bydgoszczy z dnia 18 listopada 2010 r., gdzie sąd stwierdził, że w świetle art. 50 ustawy z o Krajowym Rejestrze Sądowym to nie wpis do rejestru przedsiębiorców jest warunkiem podjęcia działalności gospodarczej przez podmiot wpisany do rejestru, ale odwrotnie, podjęcie działalności gospodarczej nakłada obowiązek wpisu podmiotu także do rejestru przedsiębiorców [17] . Również WSA w Warszawie w jednym ze swoich orzeczeń podkreślił, że fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego [18] .

VII. Określone rodzaje działalności a pojęcie działalności gospodarczej

W praktyce sądy administracyjne dokonują niejednokrotnie oceny, czy określona rodzajowo działalność, wykonywana w określonych warunkach, może być kwalifikowana jako działalność gospodarcza. Ma to znaczenie w większości przypadków nie ze względu na stosowanie u.s.d.g., ale z tej przyczyny, że szereg ustawa posługuje się pojęciem działalności gospodarczej, nie definiując jej jednak. W takich przypadkach, ze względu na systemowe znaczenie u.s.d.g., organy administracji publicznej oraz sądy niemal powszechnie powołują się właśnie na definicję art. 2 tej ustawy. Dotyczy to często takich spraw, jak opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, zakaz prowadzenia działalności gospodarczej
w wykorzystaniem mienia gminnego i innych.

Tytułem przykładu można wspomnieć, że za działalność gospodarczą zostały przez sądu uznane następujące formy działalności:

1) odpłatne świadczeni usług medycznych, jeżeli świadczone są one w innej formie organizacyjnej niż zakład opieki zdrowotnej [19] ;

2) działalność wytwórcza w rolnictwie (prowadzenie gospodarstwa rolnego), jednakże do tej działalności nie stosuje się przepisów u.s.d.g. [20] ;

3) profesjonalne wynajmowanie własnych nieruchomości [21] .

W innym orzeczeniu WSA stwierdzono natomiast, że ustawodawca nie uznaje za przedsiębiorców osób prowadzących wyłącznie działalność wytwórczą w rolnictwie w postaci upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa
i rybactwa śródlądowego a także agroturystyki. Dlatego działalność polegająca na przetwórstwie warzyw i owoców jest działalnością gospodarczą wykonywaną przez przedsiębiorcę [22] .

W nowszym orzecznictwie powraca czasami, już wcześniej rozstrzygnięty, problem prowadzenia działalności przez spółdzielnie mieszkaniowe. Według WSA w Gliwicach spółdzielnia mieszkaniowa jest zrzeszeniem osób fizycznych, które w tej formie organizacyjnej zmierza do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin poprzez dostarczanie im lokali mieszkalnych. W ocenie sądu zapewnienie potrzeb mieszkaniowych wiąże się również z dostarczeniem garaży swoim członkom. Posiadanie garażu nie wykracza bowiem poza funkcję zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Garaż nie może być w tym znaczeniu traktowany jako innego rodzaju lokal użytkowy nie związany
z zaspokojeniem potrzeby mieszkaniowej. Powyższe prowadzi do wniosku, że jeżeli działania spółdzielni mieszkaniowej zmierzają bezpośrednio do zaspokojenia potrzeb ich członków poprzez dostarczenie im lokali mieszkalnych, w tym również garaży, to nie mają one charakteru działalności gospodarczej. Nie ma charakteru gospodarczego działalność spółdzielni polegająca na zaspokajaniu potrzeb swoich członków, posiadających w tej spółdzielni spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego [23] .

VIII. Zasięg definicji działalności gospodarczej z art. 2 u.s.d.g.

Na temat definicji z art. 2 u.s.d.g. wypowiadają się nie tylko sądy administracyjne, ale niejednokrotnie także sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy. Wynika to ze znaczenia, jakie przypisuje się sformułowanej tam definicji działalności gospodarczej. Przyjmuje się bowiem powszechnie, że definicja ta powinna być stosowana zawsze wtedy, gdy konkretna ustawa nie zawiera własnej definicji działalności gospodarczej. Według SN w przepisie art. 2 u.s.d.g. zamieszczona jest definicja legalna działalności gospodarczej, co oznacza, że powinna być ona traktowana jako powszechnie obowiązujące rozumienie tego pojęcia w polskim systemie prawnym, wiążące zarówno dla ustawodawcy, jak i organów wykonawczych oraz sądowniczych. Zasada ustawowej określoności odpowiedzialności karnej nakazuje więc uznać, że dokumentacja, działalności gospodarczej, o której mowa w art. 303 k.k., to dokumentacja, której obowiązek prowadzenia wynika z przepisu rangi ustawowej. Przedmiotem stypizowanych w tym przepisie zachowań nie mogą być prywatne zapiski, listy, spisy, rejestry, sporządzone co prawda w związku z prowadzoną działalnością, jednakże, do sporządzenia których podmiot gospodarczy nie został zobowiązany ustawowo. Podkreślić należy, że w zależności od wyboru formy prawnej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a więc zorganizowania działalności oraz rodzaju prowadzonej działalności, prawo nakłada obowiązek prowadzenia innej dokumentacji działalności gospodarczej [24] .

IX. Podsumowanie

Obserwując praktykę stosowania art. 2 u.s.d.g. przez sądy administracyjne można pokusić się o stwierdzenie, że faktycznie w judykaturze większe znaczenie przypisuje się dorobkowi orzecznictwa w zakresie formułowania definicji działalności gospodarczej oraz wypowiedziom przedstawicieli doktryny, niż samemu sformułowaniu ustawowemu. Widoczna wyraźnie jest tendencja do wykorzystywania niewątpliwie bogatego dorobku Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sadu Administracyjnego, który powstał na gruncie wcześniejszych niż u.s.d.g. regulacji prawnych. Fakt, że w kolejnych ustawach definicja ta formułowana była nieco odmiennie nie wywarł, jak się wydaje, znaczącego wpływu na poglądy orzecznictwa. Nie oznacza to w żadnym przypadku pomijania tej definicji, a jedynie może oznaczać, że zmiany legislacyjne miały charakter kosmetyczny. Na aprobatę zasługuje taka ciągłość w orzecznictwie.

Ze zjawisk negatywnych należy wspomnieć o pewnych różnicach w orzecznictwie dotyczącym prowadzenia działalności gospodarczej przez stowarzyszenia.

Analiza praktyki – jeżeli oceniać ją na podstawie ilości i treści orzeczeń sądowych – nie wskazuje na istnienie poważnych problemów interpretacyjnych, dotyczących pojęcia działalności gospodarczej. Przeglądając bazy orzecznictwa najpopularniejszych komputerowych systemów informacji prawnej można odnaleźć od kilku do kilkunastu orzeczeń sądów administracyjnych powiązanych ze wspomnianym artykułem, reprezentatywnych dla problemów, z jakimi sądy mają styczność w praktyce. Orzecznictwo jest w miarę jednolite, poza pewnymi, wydaje się jednak, że już rozstrzygniętymi wątpliwościami dotyczącymi stowarzyszeń i fundacji. Taki stan rzeczy może świadczyć albo o trafności rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę, albo też o umiarkowanym zastosowaniu praktycznym wspomnianego określenia. Mimo wszystko orzecznictwu sądów administracyjnych należy przypisać istotną rolę w kształtowaniu pojęcia działalności gospodarczej.



[1] Dz. U. Nr 173, poz. 1807, ze zm.; dalej powoływana jako: u.s.d.g.

[2] Por chociażby: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 28 kwietnia 2009 r., III SA/Po 374/08, LEX nr 550514.

[3] Uchwała SN z dnia 6 grudnia 1991 r., III CZP 117/91; OSNC 1992/5/65.

[4] Postanowienie SN z dnia 19 października 1999 r., III CZ 112/99, OSNC 2000/4/78.

[5] Można więc przyjąć, że zmiany legislacyjne nie prowadziły do zmiany treści definicji działalności gospodarczej, raczej miały charakter redakcyjny.

[6] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, z dnia 28 kwietnia 2009 r., III SA/Po 374/08, LEX nr 550514.

[7] Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 listopada 2010 r., II SA/Bd 1231/2010, LexPolonica nr 2810749.Wyrok ten w swej istocie stanowi kontynuację wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego, a także jest zgodny z linią orzeczniczą przyjętą przez niektóre sądy administracyjne (por. orzecznictwo powołane w uzasadnieniu: uchwała składu siedmiu sędziów SN z 18 czerwca 1991 r., III CZP 40/91 OSNCP 1992/2 poz. 17; wyrok SN
z 22 października 2003 r., II CK 161/2002 OSNC 2004/11 poz. 186; oraz wyrok NSA z 12 stycznia 2006 r. II OSK 787/2005; wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r., II OSK 753/2006).

[8] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2007 r., I SA/Gd 383/07, LEX nr 360275.

[9] Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2008 r. II FSK 789/07, LEX nr 495147.

[10] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 marca 2010 r., I SA/Kr 708/09, LEX nr 606438; Por. również powołana tam literatura.

[11] Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2008 r. II FSK 789/07, LEX nr 495147.

[12] Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2011 r., II OSK 333/11, LEX nr 992553.

[13] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2010 r., VI SA/Wa 1333/10, LEX nr 759557.

[14] Por. chociażby uzasadnienie wyroku Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2010 r., VI SA/Wa 1333/10, LEX nr 759557.

[15] Wyroku NSA w Łodzi z dnia z dnia 12 maja 1994 r., SA/Łd 365/93, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1997, nr 2, s. 42.

[16] Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2010 r., III SA/Gd 556/10, LEX nr 756387.

[17] Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 listopada 2010 r., II SA/Bd 1231/2010.

[18] Wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2006 r., VII SA/Wa 686/06, LEX nr 258495.

[19] Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 października 2009 r., III SA/Wr 333/09, OwSS 2010/1/58/58-64.

[20] Wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007 r., II OSK 1618/06, LEX nr 364703.

[21] Wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18.05.2006, I SA/Gd 462/05, LEX nr 299487.

[22] Wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r., VI SA/Wa 255/06, LEX nr 276749.

[23] Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2008 r., IV SA/Gl 1157/07, LEX nr 519071.

[24] Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2009 r., V KK 330/08, Prok.i Pr.-wkł. 2009/6/17.


We have a long partner relationship with SIKNECO TECHNOLOGIES LTD company

... is an official member of «GREEN TECH ASPIRATION» partnership and has legal rights for «FOR GREENTECH ASPIRATION»